ALTRUISTIK KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18iС.1713Keywords:
altruistik kompetensiya, interfaol metodlar, empatiya, insonparvarlik, hamkorlik, ijtimoiy mas’uliyat, prosotsial xulq-atvor, kompetensiyaviy yondashuv, kommunikativ kompetensiya, jamoaviy faoliyat, rolli o‘yin, debat, case study, ijtimoiy-emotsional ta’lim, pedagogik texnologiyalar, bag‘rikenglikAbstract
Mazkur tadqiqotda altruistik kompetensiyani rivojlantirishda interfaol metodlardan foydalanish samaradorligi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotning asosiy maqsadi interfaol metodlarning o‘quvchilarda empatiya, hamkorlik, ijtimoiy mas’uliyat va insonparvarlik kabi altruistik sifatlarni rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlarini aniqlashdan iborat bo‘ldi. Tadqiqot davomida kompetensiyaviy yondashuv, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim va hamkorlik pedagogikasi metodologik asos sifatida qo‘llanildi. Empirik tadqiqotlarda kuzatish, savolnoma, suhbat, diagnostik test va pedagogik tajriba metodlaridan foydalanildi. Tajriba-sinov ishlari umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘quvchilari ishtirokida tashkil etilib, tajriba va nazorat guruhlari faoliyati o‘zaro taqqoslandi. Tadqiqot natijalari interfaol metodlar asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar o‘quvchilarning altruistik kompetensiyasini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi. Ayniqsa, “Rolli o‘yin”, “Case study”, “Debat” va guruhli loyiha metodlari o‘quvchilarda empatiya, o‘zaro yordam, bag‘rikenglik va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishda samarali vosita ekanligi aniqlandi. Tadqiqot yakunida interfaol metodlarni ta’lim jarayoniga tizimli joriy etish o‘quvchilarning ma’naviy-axloqiy va ijtimoiy kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berildi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5712-son Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi “Ta’lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4884-son Qarori.
3. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 23-sentabr 2020-yil.
4. Albert Bandura. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
5. Brene Braun. Braun, B. (2012). Daring greatly: How the courage to be vulnerable transforms the way we live, love, parent, and lead. New York: Gotham Books.
6. Kerol Duek. Duek, K. (2006). Mindset: The new psychology of success. New York: Random House.
7. John Dewey. Dewey, J. (1916). Democracy and education. New York: Macmillan.
8. Nodira Egamberdiyeva. Egamberdiyeva, N. (2021). Ma’naviy-axloqiy tarbiya asoslari. Pedagogik ta’lim, 4(2), 45–52.
9. Maykl Fullan. Fullan, M. (2014). The principal: Three keys to maximizing impact. San Francisco: Jossey-Bass.
10. Daniel Goulman. Goulman, D. (1995). Emotional intelligence. New York: Bantam Books.
11. Endi Hargreaves., & Maykl Fullan. Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching in every school. New York: Teachers College Press.
12. Ravshan Ishmuhamedov. Ishmuhamedov, R. (2021). Innovatsion pedagogik texnologiyalar. Zamonaviy ta’lim, 6(1), 33–41.
13. David Johnson., & Roger Johnson. Johnson, D., & Johnson, R. (1989). Cooperation and competition: Theory and research. Minnesota: Interaction Book Company.
14. Linda Darling-Hammond. Darling-Hammond, L. (2017). Empowered educators: How high-performing systems shape teaching quality around the world. San Francisco: Jossey-Bass.
15. Maqsuda Bekmurodova. Bekmurodova, M. (2020). Yoshlar ma’naviy tarbiyasining pedagogik asoslari. Pedagogika va psixologiya, 3(1), 67–74.
16. Carl Rogers. Rogers, C. (1969). Freedom to learn. Columbus: Merrill Publishing.
17. Robert Slavin. Slavin, R. (1995). Cooperative learning: Theory, research and practice. Boston: Allyn & Bacon.
18. Lev Vigotskiy. Vigotskiy, L. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge: Harvard University Press.
19. Qozoqboy Yo‘ldoshev. Yo‘ldoshev, Q. (2020). Ta’lim va tarbiya nazariyasi. Xalq ta’limi, 5(3), 21–29.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.