O‘ZBEK VA INGLIZ JAMIYATIDA ODOB-AXLOQ TUSHUNCHASINING FALSAFIY, PSIXOLOGIK VA SOTSIOLOGIK JIHATDAN TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v19iB.1862Keywords:
falsafa, psixologiya, odob-axloq tushunchasi, ijtimoiy munosabatlar, Abu Nasr Forobiy, Imom G‘azzoliy, sharqona tafakkur.Abstract
Ushbu maqola konseptual makondagi sabab-oqibat aloqalari va ularning turli xil milliy nutqlar va kommunikativ sharoitlarda suhbatdoshlar o‘rtasidagi muloqot jarayoniga ta’siri bilan bog‘liq masalalar ko‘rib chiqishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda muloyim va samarali muloqot vositasi sifatida nutq odob-axloq qoidalariga alohida e’tibor berildi. Kontekstual tahlil yordamida “odob” tushunchasining o‘zbek va ingliz tili madaniyati doirasidagi asosiy leksik ma’nolari va semantik, figurativ, metaforik o‘zgarishlarini aniqlandi. Shu bilan birga, axborot maydonida “xushmuomalalik” (“odob”) kalit so‘zi ishtirokidagi matnlarning parchalari ajratib ko‘rsatildi, so‘ngra o‘ziga xoslik va umumiy kayfiyatdan kelib chiqqan holda leksik ma’no va uning stilistik va obrazli tuslari talqini shakllandi. Maqolada odob-axloq me’yorlarining madaniyatlararo muloqotdagi pragmatik vazifalari, ularning shaxslararo munosabatlarni shakllantirishga ta’siri hamda milliy tafakkur bilan aloqador jihatlari ham yoritiladi. Shuningdek, axloqiy qadriyatlarning ijtimoiy tajriba orqali o‘zlashtirilishi, nutqiy xulq-atvorning madaniy shartlanganligi va turli kommunikativ vaziyatlarda xushmuomalalik vositalarining qo‘llanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Olingan nazariy qarashlar o‘zbek va ingliz tillarini o‘qitishda lingvomadaniy kompetensiyani rivojlantirish, milliy-madaniy tafovutlarni anglash hamda samarali muloqot strategiyalarini shakllantirish nuqtayi nazaridan ahamiyatlidir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abu Nasr Forobiyning “Fozil odamlar shahri” “O'zbekiston milliy ensiklopediyasi” nashriyoti, 2004, 160 bet.
2. G‘azzoliy A. H. Kimyoi saodat // Unilibrary elektron ta’lim platformasi. – Toshkent: Adolat, 2005. – 233 b.
3. Аристотель. Никомахова этика. – Москва: Мысль, 2006. – 432 с.
4. Kant, Immanuil. Axloq metafizikasining asoslari / Nemis tilidan tarjima. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2022. – 196 b.
5. Muhammadjanova, L., Sher, A., Shadimetova, G. Axloq falsafasi: Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik [Elektron resurs] // SSUV Elektron Kutubxonasi. – Toshkent, 2023. – B. 88-92.
6. Mugrib, Nuz Chairul, Sumarlam & Dwi Purnanto. 2019. The strategy of negative politeness in visual information media on sea transportation. International Journal of Linguistics, Literature, and Translation 2(7). 49–58.
7. E. Erikson “Childhood and Society”. Nyu-York, W. W. Norton & Company nashriyoti. 1990. P. 400.
8. Blumer, Herbert. Symbolic Interactionism: Perspective and Method. – Berkeley: University of California Press, 1986. – 208 p.
9. Marks, Karl. Kapital. I jild / Nemis tilidan tarjima. – Toshkent: Oʻzbekiston davlat nashriyoti, 1964. – 850 b.
10. Zaripova A.Sh. Xorijiy tillarda o'qishni tushunish nazariyalari // Inter Education & Global Study. – 2024. – № . – B. 78–85.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.