ALISHER NAVOIYNING “LISON UT-TAYR” VA FARIDUDDIN ATTORNING “MANTIQ UT-TAYR” DOSTONLARI: ISTIQLOL DAVRI TADQIQOTLARI ASOSIDA QIYOSIY TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v19iB.1846Keywords:
Lison ut-tayr, Mantiq ut-tayr, Hudhud, Simurg‘, yetti vodiy, fano, tasavvuf, qiyosiy tahlil.Abstract
Maqolada Alisher Navoiyning “Lison ut-tayr” va Fariduddin Attorning “Mantiq ut-tayr” dostonlari istiqlol davrida amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlar va adabiyotshunoslikdagi yangicha talqinlar asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Har ikki asarning o‘zaro mushtarak jihatlari, g‘oyaviy-falsafiy asoslari, kompozitsion qurilishi hamda badiiy ifoda xususiyatlari adabiy an’ana va ijodiy o‘ziga xoslik munosabati doirasida yoritiladi. Xususan, qushlar timsoli, safar motivi, ramziy obrazlar tizimi va hikoyatlar vositasida insonning ma’naviy kamolotga intilishi, o‘zlikni anglash hamda haqiqatni izlash masalalarining badiiy ifodalanishiga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, Navoiy ijodiy tafakkurining Attor adabiy merosi bilan munosabati, sharq mumtoz adabiyotidagi tasavvufiy qarashlarning poetik talqini va ijodiy qayta ishlanishi ilmiy nuqtayi nazardan baholanadi. Istiqlol davri navoiyshunosligida shakllangan yondashuvlar asosida ikki dostonning mazmuniy va shakliy xususiyatlari o‘rtasidagi o‘xshashlik hamda farqlar aniqlashtirilib, Navoiy badiiy mahoratining o‘ziga xos qirralari ochib beriladi. Maqola qiyosiy adabiyotshunoslik nuqtayi nazaridan mazkur asarlar o‘rtasidagi ijodiy aloqalarni chuqurroq anglashga hamda ularning o‘zbek mumtoz adabiyoti tarixidagi ilmiy-estetik ahamiyatini belgilashga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Mamadalieva Z. U. Alisher Navoiyning “Lison ut-tayr” dostonidagi ramziy obrazlar tizimi : filol. fan. nomz. ... diss. – Toshkent : O‘zMU, 2010.
2. Mamadalieva Z. “Lison ut-tayr” obrazlari : ramz va majoz olami. – Toshkent : Qaqnus Media, 2019.
3. Bertels E. E. Navoiy va Attor / rus tilidan I. Mirzaev tarjimasi. – Toshkent : O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2005.
4. Navoiy A. Lison ut-tayr // Mukammal asarlar to‘plami : 20 jildlik. – Toshkent : Fan, 1996. – 12-jild.
5. Attor F. Mantiq ut-tayr / forschadan J. Kamol tarjimasi. – Toshkent : Fan, 2006.
6. Sharipov Sh. Alisher Navoiy “Lison ut-tayr” dostonining genezisi va g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari. – Toshkent : Fan, 1982. – 96 b.
7. Sharipov Sh. “Lison ut-tayr” haqiqati. – Toshkent : Ma’naviyat, 1998.
8. Komilov N. Alisher Navoiy va tasavvuf. – Toshkent : Fan, 1994.
9. Komilov N. Tasavvuf. – Toshkent : Movarounnahr, 2009.
10. Schimmel A. Mystical Dimensions of Islam. – Chapel Hill : University of North Carolina Press, 1975. – 506 p.
11. Ernst C. W. The Shambhala Guide to Sufism. – Boston : Shambhala, 1997. – 264 p.
12. Attar F. The Conference of the Birds / translated by Afkham Darbandi and Dick Davis. – London : Penguin Books, 1984. – 240 p.
13. Sirojiddinov Sh. Alisher Navoiy tafakkuri va tasavvufi qarashlari. – Toshkent : Fan, 2006.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.