IMMERSIV TEXNOLOGIYALARNI TA’LIM JARAYONIDA QO‘LLASHNING PEDAGOGIK ASOSLARI

IMMERSIV TEXNOLOGIYALARNI TA’LIM JARAYONIDA QO‘LLASHNING PEDAGOGIK ASOSLARI

Authors

  • Elmira Suyunova GulDU mustaqil izlanuvchisi.

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1789

Keywords:

immersiv texnologiyalar, ta’lim jarayoni, pedagogik asoslar, virtual reallik, kengaytirilgan reallik, aralash reallik, immersiv ta’lim, ta’lim texnologiyalari, pedagogik shart-sharoitlar, didaktik tamoyillar.

Abstract

Mazkur maqolada immersiv texnologiyalarni zamonaviy ta’lim jarayoniga integratsiyalashning pedagogik asoslari, didaktik imkoniyatlari va ulardan samarali foydalanish shart-sharoitlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Immersiv ta’lim muhiti ta’lim oluvchini tayyor axborotni qabul qiluvchi subyektdan o‘quv vaziyatini kuzatuvchi, tahlil qiluvchi, amaliy harakatni bajaruvchi, qaror qabul qiluvchi va o‘z faoliyatini baholovchi faol subyektga aylantiruvchi pedagogik muhit sifatida talqin etilgan. Tadqiqot doirasida immersiv texnologiyalarning pedagogik imkoniyatlari tizimlashtirilib, ularning interaktivlik, vizuallashtirish, modellashtirish, tajribaviy o‘rganish, individual ta’lim, hamkorlikdagi faoliyat va o‘quv motivatsiyasini kuchaytirish bilan bog‘liq jihatlari aniqlangan. Shuningdek, real sharoitda bajarish murakkab, qimmat yoki xavfli bo‘lgan amaliy faoliyatlarni virtual muhitda xavfsiz tarzda modellashtirish, ularni takroriy bajarish va turli yechimlarni sinab ko‘rish imkoniyatlari asoslab berilgan. Immersiv muhitda kuzatish, tahlil qilish, amaliy harakatni bajarish, natijani tekshirish va xatolarni tuzatishdan iborat izchil o‘quv faoliyatini tashkil etish ta’lim oluvchilarning mustaqil fikrlashi va refleksiv ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun muhim pedagogik imkoniyat sifatida baholangan. Maqolada immersiv texnologiyalarning samaradorligi texnologik vositaning o‘ziga emas, balki uning ta’lim maqsadi, mazmuni, metodlari, topshiriqlari, teskari aloqa va baholash mexanizmlari bilan uyg‘unligiga bog‘liqligi ta’kidlangan. Shu asosda immersiv ta’limni tashkil etishning muhim pedagogik shartlari sifatida texnologiyani maqsadga muvofiq tanlash, o‘quv kontentini didaktik jihatdan loyihalash, interaktiv va muammoli topshiriqlarni ishlab chiqish, ta’lim oluvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olish, tezkor teskari aloqani ta’minlash, pedagoglarning raqamli-pedagogik kompetensiyasini rivojlantirish hamda zarur texnik infratuzilmani shakllantirish zarurligi ko‘rsatib berilgan.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Abdushukurov A. Raqamli kompetentlikni shakllantirishning pedagogik va psixologik asoslari // O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti konferensiyalari. – 2026. – DOI: 10.5281/zenodo.20377699.

2. Rustemov A. Raqamli ta’lim sharoitida talabalarda mediakompetentlikni rivojlantirishning nazariy asoslari // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. – DOI: 10.5281/zenodo.18679694.

3. Mo‘minova M.M. Raqamli mediakompetentlik: ilmiy asoslari, tarkibiy qismlari va rivojlanish omillari // Pedagogika va psixologiya zamonaviy dunyoda: nazariy va amaliy tadqiqotlar. –2025. –B. 100-102. –DOI: 10.5281/zenodo.15147830.

4. Toshtemirov D.E., Xudayberdiyev A.A., Musurmanov U.A. Mediasavodxonlik va axborot madaniyati: darslik. – Toshkent: BOOKMANY PRINT, 2024.

5. Axmedova M., et al. Investigating the Role of Epigenetics in the Evolution of Language and Speech Patterns Across Different Cultures // Journal of Internet Services and Information Security (JISIS). – 2026. – Vol. 16, No. 1. – P. 237-252. – DOI: 10.58346/JISIS.2026.I1.014.

6. Hamilton D., McKechnie J., Edgerton E., Wilson C. Immersive virtual reality as a pedagogical tool in education: a systematic literature review of quantitative learning outcomes and experimental design // Journal of Computers in Education. – 2021. – Vol. 8. – P. 1-32. – DOI: 10.1007/s40692-020-00169-2.

7. Di Natale A.F., Repetto C., Riva G., Villani D. Immersive virtual reality in K-12 and higher education: a 10-year systematic review of empirical research // British Journal of Educational Technology. – 2020. – Vol. 51, No. 6. – P. 2006–2033. – DOI: 10.1111/bjet.13030.

8. Won M., Ungu D.A.K., Matovu H., Treagust D.F., Tsai C.-C., Park J., Mocerino M., Tasker R. Diverse approaches to learning with immersive virtual reality identified from a systematic review // Computers & Education. – 2023. – Vol. 194. – Article 104701. – DOI: 10.1016/j.compedu.2022.104701.

9. Garzón J., Kinshuk, Baldiris S., Gutiérrez J., Pavón J. How do pedagogical approaches affect the impact of augmented reality on education? A meta-analysis and research synthesis // Educational Research Review. – 2020. – Vol. 31. – Article 100334. – DOI: 10.1016/j.edurev.2020.100334.

10. Chang H.-Y., Binali T., Liang J.-C., Chiou G.-L., Cheng K.-H., Lee S.W.-Y., Tsai C.-C. Ten years of augmented reality in education: A meta-analysis of (quasi-) experimental studies to investigate the impact // Computers & Education. – 2022. – Vol. 191. – Article 104641. – DOI: 10.1016/j.compedu.2022.104641.

11. Sakr A., Abdullah T. Virtual, augmented reality and learning analytics impact on learners, and educators: a systematic review // Education and Information Technologies. – 2024. – Vol. 29. – P. 19913–19962. – DOI: 10.1007/s10639-024-12602-5.

12. Balalle H. Learning beyond realities: exploring virtual reality, augmented reality, and mixed reality in higher education – a systematic literature review // Discover Education. – 2025. – Vol. 4. – Article 151. – DOI: 10.1007/s44217-025-00559-7.

13. Integrating immersive technologies with STEM education: a systematic review // Frontiers in Education. – 2024. – DOI: 10.3389/feduc.2024.1410163.

14. Learning effectiveness of immersive virtual reality in education and training: a systematic review of findings // Computers & Education: X Reality. – 2024. – Vol. 4. – Article 100053. – DOI: 10.1016/j.cexr.2024.100053.

15. A systematic review of evidence-based design and pedagogical principles in educational virtual reality environments // Computers & Education: X Reality. – 2025.

Published

2026-08-19

Iqtiboslik olish

Suyunova , E. (2026). IMMERSIV TEXNOLOGIYALARNI TA’LIM JARAYONIDA QO‘LLASHNING PEDAGOGIK ASOSLARI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 19(A), 126–130. https://doi.org/10.54613/ku.v19iA.1789
Loading...