ZAMONAVIY O‘ZBEK TILI DISKURSIDA INGLIZ TILI LEKSIKASINING KENGAYISHI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18iB.1706Keywords:
ingliz tili lug‘ati, o‘zbekcha nutq, globalizatsiya, leksik o‘zlashtirish, sotsiolingvistika, nutq tahlili, til bilan aloqaAbstract
Globallashuv, raqamli muloqot va xalqaro madaniy almashinuv ko‘plab tillarning, jumladan, o‘zbek tilining so‘z boyligini sezilarli darajada o‘zgartirdi. Inglizcha so‘zlar zamonaviy o‘zbek tilida, ayniqsa ommaviy axborot vositalari, biznes, ta’lim, yoshlar jargonlari, reklama va onlayn maydonlarda tobora keng tarqalgan. Ushbu maqolada inglizcha so‘zlar o‘zbek tiliga qanchalik tez o‘zlashtirilgani va buning ortidagi til, ijtimoiy va madaniy sabablar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda so‘zlar o‘zlashtiriladigan asosiy sohalar aniqlanadi, inglizcha so‘zlar qanday o‘zgartirilganligi ko‘rsatiladi va ularning muloqotga ta’siri o‘rganiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, inglizcha so‘zlar endi o‘zbek nutqining asosiy qismiga aylanib, tilni modernizatsiya qilish va ijtimoiy qadriyatlarning o‘zgarishini ko‘rsatadi. Mazkur tadqiqotda zamonaviy o‘zbek tili diskursida ingliz tili leksikasining qo‘llanish dinamikasi va funksional xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida inglizcha o‘zlashmalarning ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar, biznes, ta’lim va texnologik kommunikatsiyadagi o‘rni aniqlanib, ularning til tizimiga moslashish mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, inglizcha birliklarning fonetik, morfologik va semantik transformatsiyalari hamda zamonaviy nutqda bajaradigan pragmatik vazifalari o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari ingliz tilidan kirib kelayotgan leksik birliklar o‘zbek tilining lug‘aviy tarkibini boyitish bilan birga, yangi kommunikativ ehtiyojlarni qondirishga xizmat qilayotganini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, mazkur jarayon til va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirning muhim ko‘rinishi sifatida baholanib, globallashuv sharoitida milliy til taraqqiyotining dolzarb tendensiyalaridan biri ekanligi asoslanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Crystal D. English as a Global Language. – 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2003. – 212 p.
2. Thomason S.G. Language Contact: An Introduction. – Edinburgh: Edinburgh University Press, 2001. – 310 p.
3. Haugen E. The Analysis of Linguistic Borrowing // Language. – 1950. – Vol. 26. – No. 2. – P. 210–231.
4. Haspelmath M., Tadmor U. (Eds.). Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook. – Berlin; New York: De Gruyter Mouton, 2009. – 1081 p.
5. Haspelmath M. Lexical Borrowing: Concepts and Issues // Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook. – Berlin: De Gruyter Mouton, 2009. – P. 35–54.
6. Weinreich U. Languages in Contact: Findings and Problems. – New York: Linguistic Circle of New York, 1953. – 148 p.
7. Fishman J.A. Sociolinguistics: A Brief Introduction. – Rowley, MA: Newbury House Publishers, 1971. – 126 p.
8. Holmes J., Wilson N. An Introduction to Sociolinguistics. – 5th ed. – London: Routledge, 2017. – 520 p.
9. Wardhaugh R., Fuller J.M. An Introduction to Sociolinguistics. – 8th ed. – Hoboken: Wiley-Blackwell, 2021. – 432 p.
10. Yule G. The Study of Language. – 7th ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2023. – 382 p.
11. Fromkin V., Rodman R., Hyams N. An Introduction to Language. – 12th ed. – Boston: Cengage Learning, 2022. – 640 p.
12. Coulmas F. Sociolinguistics: The Study of Speakers’ Choices. – Cambridge: Cambridge University Press, 2013. – 336 p.
13. Crystal D. Language and the Internet. – 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006. – 304 p.
14. Androutsopoulos J. Language Change and Digital Media // The Routledge Handbook of Language and Digital Communication. – London: Routledge, 2015. – P. 65–78.
15. Tagliamonte S. Teen Talk: The Language of Adolescents. – Cambridge: Cambridge University Press, 2016. – 320 p.
16. Ўринбоев Б. Ўзбек тили лексикологияси. – Тошкент: Ўқитувчи, 2019. – 256 б.
17. Раҳматуллаев Ш. Ҳозирги ўзбек адабий тили. – Тошкент: Университет, 2020. – 432 б.
18. Маҳмудов Н. Тил ва жамият. – Тошкент: Тафаккур, 2021. – 288 б.
19. Нурмонов А. Танланган асарлар. 3-жилд. Тилшунослик назарияси. – Тошкент: Академнашр, 2018. – 416 б.
20. Сафаров Ш. Прагмалингвистика. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2008. – 300 б.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.