ALISHER NAVOIY LIRIKASIDA DUNYO OBRAZINING RAMZIY-STRUKTURAVIY MODELI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18iB.1703Keywords:
ramz, badiiy obraz, dunyo obrazi, tasavvufiy talqin, badiiy konsepsiya, tarje’band, badiiy tasvir vositalari, modelAbstract
Ushbu maqola Alisher Navoiy lirikasida dunyo bilan bog‘liq ramzlar hamda ularning tasavvufiy-badiiy vazifasini tadqiq etishga bag‘ishlangan. Tadqiqot obyekti sifatida shoirning “Jahon qasrig‘adur suv uzra bunyod…” misrasi bilan boshlanuvchi tarje’bandi tanlangan. Maqolada mazkur asarda dunyo obrazining ko‘p qatlamli ramzlar tizimi asosida shakllantirilgani hamda uning tasavvufiy-falsafiy mazmun bilan uyg‘un holda badiiy talqin etilgani yoritiladi. Tahlil jarayonida dunyo bilan bog‘liq ramzlarning semantik mohiyati, ularning poetik g‘oyani ifodalashdagi funksiyasi hamda asar kompozitsiyasidagi o‘rni ilmiy asosda ochib beriladi. Tadqiqotda lingvopoetik, germenevtik hamda tarixiy-madaniy yondashuvlardan foydalanilgan. Maqola natijasida Navoiy dunyo obrazini oddiy poetik tasvir darajasida emas, balki bosqichma-bosqich ochiluvchi falsafiy-badiiy konstruksiya sifatida talqin etgani asoslab beriladi. Shuningdek, ramzlarning asardagi g‘oyaviy yaxlitlikni ta’minlash va tasavvufiy tafakkurni ifodalashdagi funksiyasi ko‘rsatib o‘tiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Алишер Навоий. Бадойиъ ул-бидоя. МАТ. 20 жилдлик. 1-жилд. – Тошкент: Фан, 1987.
2. Алишер Навоий. Ғаройиб ус-сиғар. МАТ. 20 жилдлик. 3-жилд. – Тошкент: Фан, 1988.
3. Алишер Навоий. Ҳайрат ул-аброр. МАТ. 20 жилдлик. 7-жилд. – Тошкент: Фан, 1991.
4. Жабборов Н. Маоний аҳлининг соҳибқирони. – Тошкент: Адабиёт, 2021.
5. Комилов Н. Тасаввуф. – Тошкент: Мовароуннаҳр – Ўзбекистон, 2009.
6. Рустамий A. Ҳазрат-и Навойийнинг маънавий олами. – Tошкент: NAVRO’Z NASHRIYOTI, 2014.
7. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Исломнинг мадори бўлган ҳадислар / Зуҳд ва ҳаё. – Тошкент: “Hilol-Nashr”, 2021.
8. Қуръони карим ва ўзбек тилидаги маънолар таржимаси (Таржимон ва изоҳлар муаллифи: Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф). – Тошкент: Hilol-Nashr, 2022.
9. Ҳайитметов А. Навоий лирикаси (тўлдирилган ва тузатилган иккинчи нашр). – Тошкент: Ўзбекистон, 2015.
10. Ҳасанхон Яҳё Абдулмажид, Ҳусайнхон Яҳё Абдулмажид. “Навоийдан чу топқайлар навое”. – Тошкент: Hilol-Nashr, 2014.
11. Ҳаққул И. Навоийга қайтиш. 2-китоб. – Тошкент: Фан, 2011.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.