XIZMATLAR SOHASINI RIVOJLANTIRISHDA TRANZAKTSIYALAR BILAN ISHLASHNING AFZALLIKLARI
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1433Keywords:
Tranzaktsiya, Ma'lumotlar bazasi, ACID tamoyillari, Bir vaqtda ishlash, Izolyatsiya darajalari, Tiklash, Taqsimlangan tranzaktsiyalar, Ma'lumotlar butunligiAbstract
Ushbu maqola ma'lumotlar bazalarida tranzaktsiyalar bilan ishlashning nazariy va amaliy jihatlarini har tomonlama o'rganadi. Unda tranzaktsiya tushunchasi, uning ma'lumotlar bazasi tizimlaridagi markaziy o'rni hamda ma'lumotlarning butunligi, ishonchliligi va izchilligini ta'minlashdagi ahamiyati muhokama qilinadi. Asosiy e'tibor tranzaktsiyalarning to'rt asosiy xususiyatini belgilaydigan ACID (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability) tamoyillariga qaratilgan. Shuningdek, bir vaqtda ishlashni boshqarish mexanizmlari, jumladan, izolyatsiya darajalari va ularning samaradorlik hamda ma'lumotlar butunligiga ta'siri ko'rib chiqiladi. Maqolada xatoliklarni qayta ishlash va tiklash strategiyalari, ayniqsa, tizim nosozliklari sharoitida ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlash usullari tahlil qilinadi. Nihoyat, taqsimlangan tranzaktsiyalar kabi kengaytirilgan kontseptsiyalar, ularning muammolari va echimlari ko'rib chiqiladi, shuningdek, tranzaktsiya samaradorligini oshirish va eng yaxshi amaliyotlar bo'yicha tavsiyalar beriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Silberschatz, A., Korth, H. F., & Sudarshan, S. Ma'lumotlar bazasi tizimlari tushunchalari. New York: McGraw-Hill, 2019.
2. Elmasri, R., & Navathe, S. B. Ma'lumotlar Bazasining Asoslari. Boston: Pearson, 2020.
3. Haerder, T., & Reuter, A. "Tranzaksiya-yo'naltirilgan ma'lumotlar bazasini tiklash tamoyillari." ACM Kompyuter Tadqiqotlari, vol. 15, no. 4, 1983, pp. 287-317.
4. Gray, J., Nordon, K., O'Neil, P., Shasha, D., & Weikum, G. "ANSI SQL Izolatsiya Darajalarining Tanqidi." ACM SIGMOD Rekordi, vol. 24, no. 2, 1995, pp. 32-39.
5. Gray, J., & Reuter, A. Tranzaksiyalarni Qayta Ishlash: Tushunchalar va Texnikalar. San Francisco: Morgan Kaufmann, 1993.
6. Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System.
https://bitcoin.org/bitcoin.pdf
7. Crosby, M., Pattanayak, P., Verma, S., & Kalyanaraman, V. (2016). Blokcheyn texnologiyasi: Bitkoindan tashqari imkoniyatlar. Applied Innovation, 2, 6–10.
8. Mougayar, W. (2016). Biznesda blokcheyn: Internet texnologiyasining yangi bosqichi – istiqbollari, amaliyoti va qo‘llanilishi. Wiley nashriyoti.
9. Tapscott, D., & Tapscott, A. (2016). Blokcheyn inqilobi: Bitkoin texnologiyasi pul, biznes va dunyoni qanday o‘zgartirmoqda. Penguin.
10. Yermack, D. (2017). Korporativ boshqaruv va blokcheynlar. Review of Finance, 21(1), 7–31.
11. Jahon banki. (2023). Moliyaviy tizimlar va milliy iqtisodiyotlarda blokcheyn qo‘llanilishi. Manba: https://worldbank.org
12. Casino, F., Dasaklis, T. K., & Patsakis, C. (2019). Blokcheynga asoslangan ilovalar bo‘yicha tizimli adabiyot sharhi: Hozirgi holat, tasnif va ochiq masalalar.
13. Jomonqulova, F. E., Nizomov, M. Q., & Uralov, S. A. (2020). To make radical changes in the system of higher education for the training of qualified personnel. In Colloquium-journal (No. 29-2, pp. 13-14).
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.