KOMPOZITSION QURILISH INONCH AYTIMLARNING MUHIM KATEGORIYASI SIFATIDA

KOMPOZITSION QURILISH INONCH AYTIMLARNING MUHIM KATEGORIYASI SIFATIDA

Authors

  • Nodira Mo‘minova Qo‘qon universiteti Andijon filiali O‘zbek va rus filologiyasi kafedrasi dotsenti v.b., f.f.b.f.d.(PhD)

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1414

Keywords:

oʻzbek folklori, inonch ayrimlari, irim-sirlar, kompozitsiya, xalq dunyoqarashi, etnolingvistika, ramziylik, ogʻzaki ijod

Abstract

Mazkur maqolada oʻzbek xalq ogʻzaki ijodining muhim qatlamini tashkil etuvchi inonch ayrimlari (irim-sirlar)ning kompozitsion tuzilishi tahlil qilinadi. Inonch ayrimlari xalqning qadimiy dunyoqarashi, mifologik tasavvurlari va hayotiy tajribasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, ularning ichki tuzilishi aniq semantik va mantiqiy izchillikka ega. Tadqiqot jarayonida inonch ayrimlarining kirish qismi, asosiy mazmuni va xulosaviy unsurlari aniqlanib, ularning barqaror va oʻzgaruvchan komponentlari qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, sabab–oqibat munosabatlari, shartlilik va ramziylik kabi kompozitsion belgilar ochib beriladi. Maqolada etnolingvistik va folklorshunoslik yondashuvlari asosida inonch ayrimlarining shakllanish omillari hamda ularning xalq tafakkuridagi funksional oʻrni yoritiladi. Tadqiqot natijalari oʻzbek folklori janrlarini tizimli oʻrganishda muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Аникин В.П. О «логико-семиотической» классификации пословиц и поговорок: Текст // Русский фольклор: историческая жизнь народной поэзии. – Л., 1976. - Вып. XVI. – С. 263-278.

2. Аргынбаев Х. Некоторые обычаи и поверья казахов, связанные соскотовотсвом // Хозяйственно–культурные традиции народов Средней Азии и Казахстана. – М., 1975. – С.76-84.

3. Барли Н. Структурный подход к пословице и максиме // Паремиологические исследования. – М., 1984. – С.138-149.

4. Ўзбек халқ ирим айтимларининг жанр хусусиятлари / Ўзбек фольклоршунослиги. Антология. – Тошкент: O`zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2017. – Б.478.

5. Кулькова М. А. Когнитивно-смысловое пространство народной приметы. Автореферат дисс. ... док. фил. наук. – Казань, 2011. – С.76.

6. Маҳмуд Кошғарий. Туркий сўзлар девони (Девону луғотит турк). Уч томлик. 1 том. – Тошкент: Фанлар академияси, 1960. – Б.125.

Downloads

Published

2026-01-15

Iqtiboslik olish

Mo‘minova , N. (2026). KOMPOZITSION QURILISH INONCH AYTIMLARNING MUHIM KATEGORIYASI SIFATIDA. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 17, 243–246. https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1414

Issue

Vol. 17 (2026): QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI

Section

Maqolalar

License

Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.