INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDAGI GENDER TERMINLARINING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDAGI GENDER TERMINLARINING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI

Authors

  • Baxtiyorjon Omonov Qo‘qon universtiteti dotsenti v.b, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori(PhD)

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1348

Keywords:

gender lingvistikasi, lingvomadaniyatshunoslik, gender-neytral til, frazeologik stereotiplar, qiyosiy tahlil, ingliz tili, o‘zbek tili, gender assimetriyasi.

Abstract

Ushbu maqola ingliz va o‘zbek tillaridagi gender terminlarining lingvomadaniy xususiyatlarini chuqur qiyosiy tahlil qiladi. Tadqiqot gender tushunchasini lingvistik madaniyatning ajralmas qismi sifatida ko‘rib chiqadi va uni ingliz va o‘zbek frazeologiyasi, leksikasi, grammatikasi va nutqiy amaliyoti materiallari asosida gender stereotiplarining shakllanishi, evolyutsiyasi va madaniy ta’siri sifatida ta’riflaydi. Maqolada genderning lingvistik toifa emasligi, ammo uning mazmuni til tuzilmalari, frazeologik birliklar va sotsiolingvistik omillar tahlili orqali ochilishi mumkinligi batafsil ko‘rsatiladi. Ingliz tilida gender markirovkalangan so‘zlar (masalan, “he/she”, “actor/actress”, “man/woman”) va gender-neytral tendensiyalar (masalan, “they” singular shaklda, “chairperson” o‘rniga “chairman”), o‘zbek tilida esa grammatik genderning yo‘qligi, leksik farqlar (“erkak/ayol”, “ota/ona”) va madaniy stereotiplar (masalan, “erkak bo‘ying” yoki “ayol gaplari”) misollar orqali tahlil qilinadi. Maqsad – gender lingvistikasining universal (masalan, gender assimetriyasi) va milliy xususiyatlarini (masalan, o‘zbek tilidagi oilaviy terminlarning madaniy hurmati) aniqlash va ta'lim, media va siyosatda qo‘llash takliflarini berish. Ushbu tadqiqot gender lingvistikasiga hissa qo‘shadi va kelgusidagi tadqiqotlar uchun asos yaratadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Abdilkadimovna, K. N. (2021). Comparative And Linguocultural Analysis Of The Concept “Gender” In Uzbek And English Languages. The American Journal of Social Science and Education Innovations, 3(06), 112-117.

2. Agzamova, D., & To‘ychiyeva, M. A. (2024). Gender Aspects of English and Uzbek Language. Western European Journal of Modern Experiments and Scientific Methods, 2(1), 46-52.

3. Baron, D. E. (1986). Grammar and Gender. Yale University Press.

4. Cameron, D. (1997). The Feminist Critique of Language. Routledge.

5. Gordon, L. (1990). Gender and Higher Education in the Progressive Era. Yale University Press.

6. Gulnamova, S. K. (2019). Lexical-semantic classification of euphemisms of the feminine gender in the Uzbek language. Academia Open, 1(1).

7. Jespersen, O. (1922). Language: Its Nature, Development and Origin. Allen & Unwin.

8. Kirilina, A. V. (2003). Development of Gender Studies in Linguistics. Philological Sciences, (5), 51-56.

9. Lakoff, R. (1975). Language and Woman’s Place. Harper & Row.

10. Madrakhimov, I. (1994). O‘zbek tilida so‘zning serqirraligi va uning tasniflash asoslari. Toshkent.

11. Mukhtorova, B. (2023). Linguistic Comparison of Gender Category in the English, Russian and Uzbek Languages. ARIMS, 1410.

12. Nasrullaeva, N. Z. (2016). Gender conceptualization of English phraseological units. International Journal of Advanced Research, 4(9), 1503-1508.

13. Valencia, C. (2022). Comparative Analysis of Gender Concept and Issues of Gender Field in English and Uzbek Languages. IJSSHR, 5(6).

14. Voloshina, K. S. (2007). Gendernye razlichiya v anglijskoj frazeologii: opyt sistemnogo analiza. Vestnik Stavropol'skogo gosudarstvennogo universiteta, 53, 118-120.

15. Zykova, I. V. (2002). Gender Component in the Structure and Semantics of Phraseological Units in Modern English. Dissertation, Moscow State University.

16. Omonov, B. (2021). Terminological system as an object of research in linguistics. Scienceweb academic papers collection.

17. Khabitovich, O. B. (2025). The role of gender in teaching English for specific purposes: https://doi.org/10.5281/zenodo.15667737. SHOKHLIBRARY,844-853.

Published

2026-01-15

Iqtiboslik olish

Omonov , B. (2026). INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDAGI GENDER TERMINLARINING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 17, 19–22. https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1348
Loading...