AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARNING IJTIMOIY KO‘NIKMALARINI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA RIVOJLANTIRISH METODLARI

AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARNING IJTIMOIY KO‘NIKMALARINI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA RIVOJLANTIRISH METODLARI

Authors

  • Nodirjon Rahmonov Qo‘qon universiteti o‘qituvchisi.
  • Fozilaxon Zokirova Qo‘qon universiteti “Maxsus pedagogika” yo‘nalishi 1-kurs talabasi

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1347

Keywords:

Autizm, sun’iy intellekt, ijtimoiy robotlar, virtual haqiqat, korreksion pedagogika, texnologik terapiya, kognitiv rivojlanish, ijtimoiy adaptatsiya.

Abstract

Ushbu maqolada autizm spektridagi bolalarda ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishda sun’iy intellekt texnologiyalarining samaradorligi va qo‘llanilishi tahlil qilindi. Tadqiqot doirasida ijtimoiy robotlar va virtual haqiqat muhitidagi interaktiv mashg‘ulotlar orqali bolalarning yuz ifodalari, imo-ishoralar, hissiyotlarini aniqlash va ijtimoiy vaziyatlarda to‘g‘ri xulq-atvorni shakllantirish qobiliyatlari sezilarli darajada yaxshilanganligi aniqlangan. Sun’iy intellekt yordamida olib borilgan korreksion yondashuvlar nafaqat bolalarning ta’lim jarayoniga faolroq jalb qilinishini ta’minlab, balki ularning mustaqil hayotga moslashuvchanligini ham oshirishga xizmat qildi. Shuningdek, maqolada xalqaro tajribalar va ilmiy tadqiqotlar asosida sun’iy intellekt vositalarining autizmli bolalarning ijtimoiy, kognitiv va kommunikatsion qobiliyatlarini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritildi. Maqola O‘zbekistonning 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan taraqqiyot strategiyasida keltirilgan “Alohida yordamga muhtoj bolalar uchun zamonaviy texnologiyalarni joriy etish zaruratlari” bandlarida keltirilgan zaruratlar sababli ham dolzarb hisoblanadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.).

2. Diehl, J. J., Schmitt, L. M., Villano, M., & Crowell, C. R. (2014). The clinical use of robots for individuals with Autism Spectrum Disorders: A critical review. Research in Autism Spectrum Disorders, 8(7), 766–779.

3. Scassellati, B., Admoni, H., & Mataric, M. (2018). Robots for use in autism research. Annual Review of Biomedical Engineering, 14, 275–294.

4. Cabibihan, J. J., Javed, H., Ang, M., & Aljunied, S. M. (2013). Why robots? A survey on the roles and benefits of social robots in the therapy of children with autism. International Journal of Social Robotics, 5(4), 593–618.

5. World Health Organization. (2022). Autism spectrum disorders. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/autism-spectrum-disorders

6. Scassellati, B., Admoni, H, & Matarić, M. J. (2012). Robots for Use in Autism Research. Annual Review of Biomedical Engineering, 14, 275–294. P-6.

7. Lorenzo, G., Lledó, A., Pomares, J., & Roig, R. (2016).Design and application of an immersive virtual reality system to enhance emotional skills for children with autism spectrum disorders. Computers & Education, 98, 192–205.

8. Robins, B., Dautenhahn, K., Billard, A., & te Boekhorst, R. (2004).Robotic Assistants in Therapy and Education of Children with Autism: Can a Small Humanoid Robot Help Encourage Social Interaction Skills. Universal Access in the Information Society, UAIS, 105–120.

9. Belpaeme, T., Kennedy, J., Ramachandran, A., Scassellati, B., & Tanaka, F. (2018). Social robots for education: A review. Science Robotics, 3(21), eaat5954. https://doi.org/10.1126/scirobotics.aat5954

10. Avezova, D. G. (2025). Autizm sindromli bolalarda kognitiv jarayonlar buzilishlarining psixologik omillari. Oila, Xotin‑Qizlar va Ijtimoiy Hayot Elektron Ilmiy Jurnali, 19–26 mart 2025, 126–134.

11. Yodgorova, S. A. (2024). Autizm sindromli bolalar bilan ishlash. Introduction of New Innovative Technologies in Education of Pedagogy and Psychology, Vol. 1 No. 2, 27 noyabr 2024.

12. Usmonjonova, S. M. (2024). Autizm sindromli bolalarni psixologik va pedagogik jihatdan o‘rganish – ta’limni samarali tashkil etish asosi sifatida. Евразийский журнал социальных наук, философии и культуры, 4(7), 58–63.

Published

2026-01-15

Iqtiboslik olish

Rahmonov , N., & Zokirova , F. (2026). AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARNING IJTIMOIY KO‘NIKMALARINI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA RIVOJLANTIRISH METODLARI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 17, 16–18. https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1347
Loading...