O‘ZBEK VA INGLIZ BOLALAR XALQ O‘YINLARIDA RAMZIYLIK VA KOGNITIV MODELLAR

O‘ZBEK VA INGLIZ BOLALAR XALQ O‘YINLARIDA RAMZIYLIK VA KOGNITIV MODELLAR

Authors

  • Gulira’no Ibrohimova KU mustaqil tadqiqotchisi.

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v18iC.1791

Keywords:

bolalar xalq o‘yinlari, ramziylik, ramziy semantika, kognitiv model, konsept, lingvomadaniy tahlil, lingvomadaniyatshunoslik, semiotika, kognitiv tilshunoslik, binar oppozitsiya, milliy dunyoqarash.

Abstract

Maqolada bolalar xalq o‘yinlarida namoyon bo‘ladigan ramziylik va kognitiv modellar lingvomadaniy hamda kognitiv yondashuvlar asosida tadqiq etiladi. Bolalar xalq o‘yinlari nafaqat ko‘ngilochar faoliyat, balki xalqning milliy dunyoarashi, qadriyatlari, urf-odatlari va ijtimoiy tajribasini ajdodlardan avlodlarga yetkazuvchi muhim madaniy fenomen sifatida talqin qilinadi. Maqolada o‘yinlardagi hayvon va qushlar, tabiat hodisalari, predmetlarning ramziy ma’nolari aniqlanib, ularning muayyan konseptlar bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Bolalar o‘yinlarida ramz va kognitiv modellarning o‘zaro aloqasi orqali ikki millat tafakkurida farqlar kuzatiladi. Tadqiqot natijalari bolalar xalq o‘yinlarini lingvomadaniy, kognitiv va semiotik jihatdan kompleks o‘rganish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi, ramzlarning muayyan milliy konseptlarni shakllantirish va bolalarning atrof-muhit, jamiyat hamda insonlararo munosabatlar haqidagi tasavvurlarini rivojlantirishdagi rolini ko‘rsatadi. Shuningdek, universal kognitiv modellar turli xalqlar o‘yinlarida o‘xshash shakllarda namoyon bo‘lishi bilan birga, ularning mazmuniy va lingvomadaniy talqinida milliy o‘ziga xosliklar mavjudligi aniqlanadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Ахмедова К., Давлятова Г. Образно-символическая система детского игрового фольклора в русской. узбекской и анлийской традициях // World of philology, 2025. – Vol.4. – Issue 3. – C.28-34.

2. Бахтин М.М. Формы времени и хронотопа в романе. Очерки по исторической поэтике // Вопросы литературы и эстетики. – М., 1975. – С. 234-407.

3. Галиев Ш. Узбекский детский игровой фольклор. – Т.: «Наука», 1998. –

С. 98.

4. Жахонгиров Г. Узбекский детский фольклор. – Т.: «Учитель», 1975. – С.

102.

5. Иванов В. В., Топоров В.Н. Славянские языковые моделирующие семиотические системы (Древний период). – М.: «Наука», 1965. – 246 с.

6. Ильин И.А. Духовный смысл сказки / Трубецкой E.H. Три очерка о русской иконе. «Иное царство» и его искатели в русской народной сказке. 2-е изд. – М.: «Лепта-Пресс», 2003. – С. 289-317.

7. Кондаков И.В. Введение в историю русской культуры: учебное пособие для вузов. –М.: Аспект Пресс, 1997.

8. Краткий словарь когнитивных терминов / под общ. ред. Е. С. Кубряковой. М., 1996. – C.56-57.

9. Леви-Стросс К. Миф, ритуал и генетика // Природа, 1978. – № 1.

10. Леви-Стросс К. Структурная антропология. – М: Наука, 1995.

11. Лотман Ю.М. Избранные статьи: в 3 т. – Таллин: Александра, 1992. – Т.1. Статьи по семиотике и типологии культуры.

12. Маслова В.А. Введение в когнитивную лингвистику: учеб. пособие. Изд-е 5-е. – М.: Флинта; Наука, 2011. – C.58.

13. Пещерова Е.М. Некоторые игры среди оседлого населения Туркестана // Отд. оттиск из «Бюллетень САГУ», №11. – Т., 1925. – С.82-98.

14. Уваров М.С. Бинарный архетип. – Спб, 1996. http://www.philosophy.ru/library/uvarov/01/00

15. Федотова О.С. Когнитивное моделирование как метод познания и изучения объекта в научных ииследованиях // Филологические науки. – Тамбов: Грамота, 2015. – № 4 (46). –в 2-х ч. – Ч. II. – C. 199-202.

16. Ягъфаров Р. Шеърият чашмалари. – Казань, 1985. – С. 158.

Published

2026-06-18

Iqtiboslik olish

Ibrohimova, G. (2026). O‘ZBEK VA INGLIZ BOLALAR XALQ O‘YINLARIDA RAMZIYLIK VA KOGNITIV MODELLAR. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 18(C), 148–150. https://doi.org/10.54613/ku.v18iC.1791
Loading...