MЕDIA MATNLARDA SARLAVHALAR TARJIMASINING PRAGMATIK-FUNKSIONAL AHAMIYATI

Nodirabegim Sobirova

doi:10.54613/ku.v17i.1366

MЕDIA MATNLARDA SARLAVHALAR TARJIMASINING PRAGMATIK-FUNKSIONAL AHAMIYATI

Authors

Nodirabegim Sobirova Qo‘qon universiteti o‘qituvchi, tayanch doktoranti

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1366

Keywords:

media matn, sarlavha tarjimasi, pragmatik ahamiyat, funksional ekvivalentlik, kommunikativ maqsad, madaniyatlararo tafovut, tarjima nazariyasi

Abstract

Mazkur ilmiy ish media matnlaridagi sarlavhalarning tarjimasi jarayonida yuzaga keladigan pragmatik va funksional jihatlarni o‘rganishga bag‘ishlangan. Sarlavha — axborot vositalarining eng muhim komponentlaridan biri bo‘lib, u o‘quvchini matnga jalb qilish, asosiy g‘oyani qisqacha yetkazish va emotsional-ta’sirchanlikni shakllantirish vazifalarini bajaradi. Tadqiqotda turli tillarda yozilgan sarlavhalarning tarjima variantlari tahlil qilinib, ularning kommunikativ maqsadga mosligi, madaniyatlararo tafovutlar va konnotativ ma’nolarni saqlab qolish masalalari yoritiladi. Shuningdek, pragmatik adekvatlik va funksional ekvivalentlik prinsiplariga asoslanib, tarjimaning sifati va samaradorligini baholash mezonlari ishlab chiqiladi. Ish natijalari tarjima nazariyasi va amaliyotida sarlavhalarni tarjima qilishda samarali yondashuvlar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Dejika, D. “Tarjima jarayonini xaritalash: Madaniy muammo”. H. Parlog va L. Frentiu (tahrirlar), Madaniyatlar bo‘ylab tarjima: BAS 21-yillik konferensiyasi. Kembrij olimlari nashriyoti. 11-28-betlar. 2013 yil.

2. Dobrosklonskaya T. Media tilshunosligi nazariyasi va usullari. Doktorlik dissertatsiyasi, Moskva, 2000 [Dobrosklonskaya T. G. Dis. ... dok. Filol. Sci. Moskva, 2000].

3. Hakimov, M. O‘zbek ilmiy matnining sintagmatik va pragmatic xususiyatlari. Filologiya fanlari nomzodi dissertatsiyasi, Toshkent. 1993. B.115-147.

4. Karimova, O., & Sobirova, N. (2025). MUQIM FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR TARJIMASINING O ‘ZIGA XOSLIKLARI. TAMADDUN NURI JURNALI, 1(64), 214-217.

5. Nodirabegim, S. (2024). MEDIA MATNLARINING PRAGMATIK XUSUSIYATLARI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 13, 343–347. https://doi.org/10.54613/ku.v13i.1094

6. Reid, Julie A., & Shams, Tahseen. (2013). "Gender and Multigenerational Global Human Development." Sociology Compass, 7(8), 612–629

7. Sobirova, N. (2025). STILISTIK FIGURALAR TARJIMASINING O‘ZIGA XOS JIHATLAR. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 14, 225-228.

8. SOBIROVA, N. (2022). Principles of teaching english in non-linguistic higher education institutions on the basis of non-traditional methods. language, 2181, 1415.

9. Sobirova, N. (2025). LONDON VA MISSISSIPPI OHANGLARI SAMARQAND VA XIVADA: ADABIY MEROS ORQALI MADANIY MULOQOT. University Research Base, 438-441.

10. Sobirova, N. (2025). SHAKESPEARE VA MARK TWAIN IZIDAN: O‘ZBEKISTONDA ADABIY TURIZMNI GLOBAL ILHOMLANTIRISH. University Research Base, 435-438.

11. Swan, M. (2005). Practical English Usage (3rd ed.). Oxford University Press.

12. Собирова, Н. (2024). МЕДИА МАТНЛАР ТАРЖИМАСИНИНГ ЎЗИГА ХОСЛИКЛАРИ ВА ЛИСОНИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ (ИНГЛИЗ ВА ЎЗБЕК МАТНЛАРИДА). University Research Base, 824-829.

13. Собирова, Н. (2022). Принципы преподавания английского языка в неязыковых вузах на базе нетрадиционных методов. Общество и инновации, 3(4/S), 73-77.

14. Ю. В. Южакова, “Тил. Маданият. Алоқа”, 2008. B. 403 – 405.

15. Ю. В. Южакова, “Замонавий филология масалалари ва университет ва мактабда тил ўқитиш методикаси” 10-халқаро конференция материаллари, 109-111 (2007)

16. Verdonk, René. (2002). "Meniscal transplantation." ACTA ORTHOPAEDICA BELGICA, 68(2), 118–127.

17. https://qalampir.uz/n/83522; https://qalampir.uz/n/82586; https://qalampir.uz/n/82454; https://qalampir.uz/n/82780; https://qalampir.uz/n/83467; https://qalampir.uz/n/82421; https://qalampir.uz/n/82474; https://qalampir.uz/n/82813.

18. https://www.bbc.com/news/world-latin-america.

19. https://www.telegraph.co.uk/news/2023/05/12/india-demand-colonial-treasures-koh-i-noor-britain/

20. https://www.politico.com/

21. https://www.reuters.com/business/china-foreign-minister-meets-with-elon-musk-beijing-2023-05-30/