XOTIRA VA O‘ZINI OQLASH: INGLIZ VA O‘ZBEK ROMANIDA RETROSPEKTIV ISHONCHSIZ HIKOYACHI
- Authors
-
-
Zebo Narmetova
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, Xorijiy filologiya fakulteti stajyor o‘qituvchisi.
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek romanlarida retrospektiv hikoyalashning badiiy-narratologik xususiyatlari, xususan, o‘tmish voqealarini xotirlash jarayonida o‘zini oqlashga moyil, xotira mazmunini ongli yoki beixtiyor ravishda qayta talqin qiluvchi ishonchsiz hikoyachi obrazi qiyosiy jihatdan tadqiq etiladi. Tadqiqotda hikoyachining kechmish voqealariga munosabati, xotira va subyektiv idrok o‘rtasidagi murakkab aloqadorlik, shaxsiy manfaat va ruhiy kechinmalarning voqelikni bayon etishga ta’siri asosiy tahlil yo‘nalishlari sifatida belgilanadi. Retrospektiv hikoyalashda o‘tmishning aynan qanday bo‘lganini qayta tiklashdan ko‘ra, hikoyachining uni qanday eslashi, anglashga urinishi va o‘z nuqtayi nazaridan izohlashi muhim badiiy vositaga aylanishi ochib beriladi. Tahlil jarayonida ishonchsiz hikoyachilikning monologik va polifonik modellari ajratilib, ularning voqelikni ifodalash hamda badiiy haqiqatni shakllantirishdagi imkoniyatlari qiyoslanadi. Monologik modelda hikoyachining o‘z bayonidagi ichki ziddiyatlar, muhim tafsilotlarni chetlab o‘tishi, voqealarni tanlab eslashi va shaxsiy xatti-harakatlariga oqlov topishga intilishi orqali uning ishonchsizligi namoyon bo‘ladi. Polifonik modelda esa turli hikoyachilarning qarama-qarshi yoki bir-birini to‘ldiruvchi bayonlari voqelikning ko‘p qirrali manzarasini yuzaga keltiradi hamda alohida hikoyachining cheklangan nuqtayi nazarini aniqlashtirish imkonini beradi. Qiyosiy kuzatishlar asosida ingliz romanlarida monologik, o‘zbek romanida esa polifonik hikoyalash tamoyillarining ustuvorligi tahlil qilinadi.
- References
-
1. Phelan J., Martin M. P. The Lessons of «Weymouth»: Homodiegesis, Unreliability, Ethics, and The Remains of the Day // Narratologies / ed. D. Herman. – Columbus: Ohio State University Press, 1999.
2. Phelan J. Living to Tell About It: A Rhetoric and Ethics of Character Narration. – Ithaca: Cornell University Press, 2005.
3. Olson G. Reconsidering Unreliability: Fallible and Untrustworthy Narrators // Narrative. – 2003. – Vol. 11, № 1. – P. 93–109.
4. Genette G. Narrative Discourse: An Essay in Method. – Ithaca: Cornell University Press, 1980.
5. Stanzel F. K. A Theory of Narrative. – Cambridge: Cambridge University Press, 1984.
6. Nünning A. Reconceptualizing Unreliable Narration: Synthesizing Cognitive and Rhetorical Approaches // A Companion to Narrative Theory / ed. J. Phelan, P. J. Rabinowitz. – Oxford: Blackwell, 2005.
7. Бахтин М. М. Проблемы поэтики Достоевского. – М.: Советский писатель, 1963.
8. Ishiguro K. The Remains of the Day. – London: Faber and Faber, 1989.
9. Barnes J. The Sense of an Ending. – London: Jonathan Cape, 2011.
10. Ford F. M. The Good Soldier. – London: John Lane, 1915.
11. Hoshimov O‘. Ikki eshik orasi. – Toshkent. (Foydalanilgan nashr ma’lumotini kiriting.)
12. Cohn D. Discordant Narration // Style. – 2000. – Vol. 34, № 2.
- Downloads
- Published
- 2026-10-05
- Section
- Maqolalar
- License
-
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
