KALAMBUR VA SO‘Z O‘YINI: TERMINOLOGIK CHEGARALAR
- Authors
-
-
Madina Islomova
Toshkent iqtisodiyot va pedagogika universiteti “Tillar va maktabgacha ta’lim” kafedrasi v.b. dotsenti.
-
- Keywords:
- Array
- Abstract
-
Maqolada “kalambur” va “so‘z o‘yini” atamalarining mazmuniy hajmi, o‘zaro munosabati va farqlovchi belgilari lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Ishning maqsadi bu ikki tushuncha sinonim yoki yo‘qligini aniqlashdir. Tadqiqotda ta’rifiy, komponent, kontekstual va qiyosiy tahlil usullaridan foydalanildi. Tahlil o‘zbek tili materialidan olingan sakkizta namunadan iborat pilot tanlama asosida o‘tkazildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, “so‘z o‘yini” kengroq, jins tushunchasi bo‘lib, tilning fonetik, grafik, morfologik va semantik darajalaridagi ijodiy o‘yinlarni qamrab oladi. “Kalambur” esa uning semantik asosga qurilgan, bir nutqiy parchada ikki ma’noning faollashuviga tayanadigan xususiy turidir. Demak, ikki tushuncha o‘zaro giponimik (tur-jins) munosabatda turadi va to‘liq sinonim emas. Shuningdek, maqolada kalambur va so‘z o‘yini o‘rtasidagi munosabat o‘zbek tili materiallari asosida qiyosiy tahlil qilinib, ularni farqlashga xizmat qiluvchi semantik, strukturaviy va pragmatik mezillar aniqlashtirilgan. Mumtoz Sharq poetikasidagi tajnis san’atining kalambur bilan mushtarak va farqli jihatlari yoritilib, olingan xulosalarning terminologik, leksikografik, tarjimashunoslik va ta’limiy ahamiyati asoslangan.
- References
-
1. Attardo S. Linguistic Theories of Humor. — Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1994. — 445 p.
2. Cook G. Language Play, Language Learning. — Oxford: Oxford University Press, 2000. — 235 p.
3. Crystal D. Language Play. — London: Penguin Books; Chicago: University of Chicago Press, 1998. — 224 p.
4. Culler J. (ed.). On Puns: The Foundation of Letters. — Oxford: Basil Blackwell, 1988. — 250 p.
5. Delabastita D. Introduction // The Translator. — 1996. — Vol. 2, No. 2. — P. 127–139.
6. Jakobson R. Closing Statement: Linguistics and Poetics // Style in Language / ed. by T. A. Sebeok. — Cambridge, MA: MIT Press, 1960. — P. 350–377.
7. Raskin V. Semantic Mechanisms of Humor. — Dordrecht: D. Reidel Publishing Company, 1985. — XIX, 284 p.
8. Redfern W. Puns. — Oxford: Basil Blackwell, 1984. — 224 p.
9. Wittgenstein L. Philosophical Investigations. — Oxford: Basil Blackwell, 1953. — 232 p.
10. Гридина Т. А. Языковая игра: стереотип и творчество. — Екатеринбург: Издательство Уральского государственного педагогического университета, 1996. — 214 с.
11. Санников В. З. Русский язык в зеркале языковой игры. — Москва: Языки русской культуры, 1999. — 541 с.
12. Ҳожиев А. Лингвистик терминлар луғати. — Тошкент: Фан, 1985. — 144 б.
13. Миртожиев М. Ўзбек тили семасиологияси. — Тошкент: Mumtoz so‘z, 2010. — 288 б.
14. Ҳусайний Атоуллоҳ. Бадойиъ ус-санойиъ. — Тошкент: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1981. — 400 б.
15. Навоий А. Мезон ул-авзон // Мукаммал асарлар тўплами. — Тошкент: Фан, 2000. — 16-жилд. — 224 б.
- Downloads
- Published
- 2026-10-05
- Section
- Maqolalar
- License
-
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
