BOSHLANG‘ICH SINFLARDA O‘QUVCHILARNI ARIFMETIK MASALALARNI YECHISHGA O‘RGATISH
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18iB.1665Keywords:
masala, masala yechimi, sodda masala, murakkab masala, arifmetik masala, algebraik masala, masala shartlari, masala savoli, to‘g‘ri masala, teskari masala, arifmetik amallarAbstract
Matematikani o‘rganishda masalalar muhim o‘rin tutadi va ko‘pgina didaktik masalalar o‘quvchilarning so‘zli masalalarni yechishlari orqali yechiladi. Qolaversa, matn mazmuniga ko‘ra ko‘rgazmali ko‘rgazmalardan vatanparvarlik, kasbiy mahorat, iqtisod, ekologiya, mehnatsevarlik va matematikaning boshqa jihatlarini tarbiyalashda foydalanish mumkin. Matematika ta’limida so‘zli masalalarning ahamiyatini hisobga olib, muammolarni yechish, yechish yo‘llarini tekshirish va mavjud ma’lumotlar asosida muammo yaratish bo‘yicha ba’zi uslubiy ko‘rsatmalar va tavsiyalar berishga harakat qildik. Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini arifmetik masalalarni yechishga o‘rgatishning nazariy va metodik asoslari yoritilgan. Matnli masalalarning matematika ta’limidagi o‘rni, o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashi, mustaqil tafakkuri hamda matematik nutqini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, sodda va murakkab masalalarni yechish jarayonida o‘quvchilarda arifmetik amallar mazmunini anglash, masala shartini tahlil qilish, berilgan va izlanayotgan miqdorlar orasidagi bog‘lanishni aniqlash ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada boshlang‘ich ta’limda masalalar bilan ishlashning bosqichlari, xususan, tayyorgarlik mashqlari, sodda masalalardan murakkab masalalarga o‘tish, murakkab masalalarni sodda qismlarga ajratish va yechimni tekshirish usullari haqida metodik tavsiyalar berilgan. O‘quvchilarning “qancha ortiq”, “qancha kam”, “necha marta ortiq”, “necha marta kam” kabi tushunchalarni anglash orqali arifmetik amallarni to‘g‘ri tanlash ko‘nikmasi shakllanishi yoritilgan. Shu bilan birga, masalalarni teskari usulda tekshirish va topilgan natijani masala shartiga qo‘yib nazorat qilish usullarining samaradorligi asoslab berilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abdullaeva B. va boshq. Matematika. – Toshkent, 2014. – 120 b.
2. Hamidova N. va boshq. Matematika. – Toshkent, 2007. – 136 b.
3. Jumaev M. E. va boshq. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish texnikasi. – Toshkent, 2005. – 184 b.
4. Stoilova L. P. va boshq. Boshlang‘ich matematika kursi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1991. – 210 b.
5. O‘zbekiston ovozi. Ijtimoiy-iqtisodiy gazeta. №3, 2020-yil 3-mart, bosh maqola. – 2–3 b.
6. Axmedov M. va boshq. Matematika. 1-sinf darsligi. – Toshkent: Turon, 2019. – 96 b.
7. Abdurahmonova A. va boshq. Matematika. 2-sinf darsligi. – Toshkent: Yangiyo‘l poligrafiya xizmati, 2018. – 112 b.
8. Toshmatova U. R. Matematika va uni o‘qitish metodikasi (2-qism). – Qo‘qon: Yosh hunarmandlar uyi davlat muassasasi nashriyoti, 2026. – 240 b.
9. Jumayev M. E., Tadjiyeva Z. G. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2005. – 312 b.
10. Jumayev M. E. Boshlang‘ich matematika nazariyasi va metodikasi. – Toshkent: Turon-Iqbol, 2010. – 320 b.
11. Alixonov S. Matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2004. – 288 b.
12. Nazarov X., Eshqobilova G. Matematika o‘qitish metodikasi. – Samarqand, 2022. – 196 b.
13. Bikbaeva N. U., Sidelnikova R. I., Adanbekova G. A. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1996. – 240 b.
14. O‘rinbayeva L. va boshq. Matematika (1-sinf darsligi). – Toshkent: RTM, 2021. – 160 b.
15. Ahmedov M. va boshq. 1-sinf matematika darsligi. – Toshkent: O‘zinkomsentr, 2003. – 96 b.
16. Tadjiyeva Z. G. Boshlang‘ich sinflarda fakultativ darslarni tashkil etish. – Toshkent, 2005. – 68 b.
17. Mirzaliyeva G. A. Boshlang‘ich sinf matematika darslarida masalalar yechish bosqichlari. – ERUS, 2023. – 324–328 b.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.