FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR: SEMANTIK, STRUKTURAVIY VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLAR

Authors

  • Dilnoza Jamoliddinova

    Qo‘qon davlat unversiteti professori, filologiya fanlari doktori

  • Shahrizoda Mashrabjonova

    tayanch doktorant

DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v18i.1603
Keywords:
Array
Abstract

Mazkur maqolada frazeologik birliklarning semantik, strukturaviy va funksional xususiyatlari kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda frazeologiyaning tilshunoslikdagi o‘rni, uning nazariy asoslari hamda turli lingvistik maktablar doirasida shakllanish va rivojlanish bosqichlari yoritiladi. Xususan, sovet-rus, Yevropa va ingliz tilshunoslik an’analarida frazeologik birliklarning tasnifi, idiomatiklik darajasi, kontekstual barqarorligi va nutq jarayonidagi qo‘llanish xususiyatlari qiyosiy jihatdan o‘rganiladi. Shuningdek, maqolada frazeologik birliklarning semantik yaxlitligi, komponentlararo munosabatlari hamda ularning metaforik va metonimik asoslari tahlil qilinadi. Strukturaviy jihatdan frazeologizmlarning turg‘unligi, sintaktik moslashuv darajasi va transformatsion imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Funksional nuqtayi nazardan esa ularning kommunikativ jarayondagi ekspressivlikni oshirish, baholovchi munosabatni ifodalash va milliy-madaniy axborotni uzatishdagi roli ochib beriladi. Tadqiqot davomida zamonaviy lingvistikaning korpus, kognitiv va pragmatik yondashuvlari elementlaridan foydalanilib, frazeologik birliklarning real nutqdagi ishlatilish holatlari ham e’tiborga olinadi. Olingan natijalar frazeologiyaning nafaqat an’anaviy tilshunoslik, balki zamonaviy raqamli kommunikatsiya va madaniyatlararo muloqot jarayonlarida ham muhim ahamiyat kasb etayotganini ko‘rsatadi.

References

1. Berdialiyev A. va Ermatov I. Hozirgi o‘zbek adabiy tili (Leksikologiya, Frazeologiya, Leksikografiya). – Toshkent: Turon-Iqbol, 2021. – B.155–156.

2. Praga Lingvistika doirasi haqida: Mathesius V. rahbarligida faoliyat 1928–39-yillarda olib borilgan; tilni funksional-structural talqin qilishda asosiy maktab hisoblanadi.

3. Praga Lingvistika doirasi haqida: Mathesius V. rahbarligida faoliyat 1928–39-yillarda olib borilgan; tilni funksional-structural talqin qilishda asosiy maktab hisoblanadi.

4. Xudoykulov S. Frazeologik birlik va uning o‘ziga xosligi// Til va adabiyot, 2019, №4. – B.12.

5. Виноградов В.В. Об основных типах фразеологических единиц. – М., 1973.

6. Амосова Н.Н. Основы английского фразеологии. – М., 1963.

7. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – University of Chicago Press, 1980.

8. Fillmore C.J., Kay P., O’Connor M.C. Idiomaticity and Syntax: The Let Alone Construction, 1988. Language, 64(3). – P.501–538.

Downloads
Published
2026-04-17
Issue
Vol. 18 (2026): QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI (A)
Section
Maqolalar
License

Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

How to Cite

FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR: SEMANTIK, STRUKTURAVIY VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLAR. (2026). QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 18, 140-142. https://doi.org/10.54613/ku.v18i.1603