KLASTER ASOSIDA ISHLAB CHIQARISHNI BOSHQARISH: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN IMPLEMENTATSIYA MODELI

KLASTER ASOSIDA ISHLAB CHIQARISHNI BOSHQARISH: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN IMPLEMENTATSIYA MODELI

Authors

  • G‘afurjon Zaxidov Qo‘qon universiteti direktori, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent

DOI:

https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1520

Keywords:

klaster boshqaruvi, ishlab chiqarishni boshqarish, implementatsiya modeli, xorijiy tajriba, qiymat zanjiri, kooperatsiya, KPI, raqamli monitoring, logistika, sifat standarti, rag‘bat mexanizmi, klaster ofisi, modernizatsiya, tayyor mahsulot, eksport.

Abstract

Maqolada klaster asosida ishlab chiqarishni boshqarishning xorijiy tajribasi tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitida uni joriy etish (implementatsiya)ning amaliy modeli taklif etildi. Tahlil natijasida klaster samaradorligi korxonalarning hududiy jamlanishi bilan emas, balki qiymat zanjirini muvofiqlashtiruvchi boshqaruv tuzilmasi, umumiy hamkorlik loyihalari portfeli, KPI asosida raqamli monitoring va rag‘bat mexanizmlari uyg‘un ishlashi bilan shakllanishi asoslandi. Maqolada implementatsiya uchun 3 bosqichli yo‘l xaritasi (0–6 oy; 6–18 oy; 18–36 oy) hamda amaliy boshqaruv instrumentlari tavsiya etildi. Taklif etilgan yondashuv klasterni “tashkiliy shakl” emas, ishlab chiqarish jarayonlarini rejalashtirish, sifat va logistikani boshqarish, qarorlarni dalilga asoslangan tarzda qabul qilishni ta’minlaydigan operasion boshqaruv platformasi sifatida samarali joriy etishga xizmat qiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Porter M. E. (1998) Clusters and the New Economics of Competition // Harvard Business Review. — November–December. — URL: https://hbr.org/1998/11/clusters-and-the-new-economics-of-competition.

2. Sölvell Ö., Lindqvist G., Ketels C. H. M. (2003) The Cluster Initiative Greenbook. — Stockholm: Ivory Tower AB. — August. — URL: https://www.hhs.se/contentassets/f51b706e1d644e9fa6c4d232abd09e63/greenbooksep03.pdf.

3. OECD (2007) Competitive Regional Clusters: National Policy Approaches. — Paris: OECD Publishing. — ISBN 978-92-64-03183-8. — URL: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2007/05/competitive-regional-clusters_g1gh7f3e/9789264031838-en.pdf.

4. UNIDO (2014) UNIDO’s Approach to Cluster Development. — Vienna: United Nations Industrial Development Organization. — URL: https://www.unido.org/sites/default/files/2014-01/UNIDOs_CLUSTER_APPROACH_0.PDF.

5. UNIDO (2020) The UNIDO Approach to Cluster Development: Key Principles and Project Experiences. — Vienna: United Nations Industrial Development Organization. — URL: https://www.unido.org/sites/default/files/files/2020-09/Clusters_Brochure.pdf.

6. GIZ (2021) Cluster Development Guide: A Practitioners Guide for Cluster Policy, Strategy and Implementation. — Bonn; Eschborn: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. — URL: https://www.giz.de/en/downloads/giz2021-en-cluster-development-guide.pdf.

Published

2026-02-11

Iqtiboslik olish

Zaxidov , G. (2026). KLASTER ASOSIDA ISHLAB CHIQARISHNI BOSHQARISH: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON UCHUN IMPLEMENTATSIYA MODELI. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 17, 216–218. https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1520
Loading...