“MEHROBDAN CHAYON” ROMANIDA UCHRAYDIGAN MANSAB VA UNVONLAR
DOI:
https://doi.org/10.54613/ku.v17i.1344Keywords:
Abdulla Qodiriy, “Mehrobdan chayon”, “Tarixi Turkiston”, xon, munshiy, oftobachi, tunqator, Xudoyorxon, Abdurahmon, Niyoz Muhammad.Abstract
Ushbu maqolada Abdulla Qodiriyning “Mehrobdan chayon” romanida uchraydigan mansab va unvon nomlari asosiy tadqiqot obyekti sifatida tanlangan. Asarda tasvirlangan XIX asr Qo‘qon xonligi boshqaruv tizimi doirasida mazkur mansab va unvonlarning kelib chiqishi, ijtimoiy-siyosiy mavqei hamda ular zimmasiga yuklatilgan vazifalar tarixiy manbalar bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, romandagi badiiy tasvirlar bilan real tarixiy boshqaruv amaliyoti o‘rtasidagi uyg‘unlik va tafovutlar aniqlanib, mansab va unvonlarning davlat boshqaruvidagi o‘rni ilmiy asosda yoritiladi. Asarda uchraydigan yigirmadan ortiq unvon va mansablarning vazifasidan kelib chiqib, saroy, harbiy, diniy va qozilik kabi guruhlarga bo‘lib, har birining faoliyati aniq jadvallar asosida ko‘rsatib berildi. Romanda nomlari keltirilgan Xudoyorxon, Muhammad Rajab, Niyoz Muhammad, Abdurahmon oftobachi kabi ayrim qahramonlarning hayotiga oid ma’lumotlar tarixiy manbalar orqali ochib berish bilan ularning XIX asar xonlik siyosiy va madaniy hayotining yorqin vakillari bo‘lganligiga doir mulohazalar ham bildirib o‘tildi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Абдулла Қодирий. Мeҳробдан чаён (Худоёрхон ва муншийлари ҳаётидан тарихий рўмон). – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1994.
2. Аваз Муҳаммад Аттор Хўқандий. Тарихи жаҳоннамойи (Оламни кўрсатувчи тарих) / Форс-тожик тилидан таржимон, кириш, изоҳ ва кўрсаткичлар муаллифари Воҳидов Ш. – Тошкент, 2012.
3. Агзамова Г. Ўзбекистон шаҳарлари XVI – XIX асрнинг ўрталарида – Тошкент: Adabiyot uchqunlari, 2017.
4. Алихожиев М. О. Қўқон хонлигининг маданий ҳаётида мактаб ва мадрасаларнинг тутган ўрни (1800-1876 йй.): Тарих фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун тақдим этилган диссертация. – Тошкент, 2012.
5. Аҳмедова М.Т. Қўқон хонлигининг ташкил топиши, давлат тизими ва ҳуқуқ манбалари: Тарих фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун тақдим этилган диссертация. – Тошкент, 2010.
6. Воҳидов Ш., Холиқова Р. Марказий Осиёдаги давлат бошқаруви тарихидан. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2006.
7. Қайюмов П.Д. Тазкираи Қайюмий. / Нашрга тайёрловчи Азиз Қаюмов – Тошкент: ЎзР ФАҚИ, 1998.
8. Мадраҳимов З. Қўқон хонлигида савдо муносабатлари: Тарих фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун тақдим этилган диссертация. – Наманган, 2009.
9. Махмудов Ш.Ю. Қўқон хонлигининг маъмурий-бошқарув тизими (1709-1876 йй.): Тарих фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун тақдим этилган диссертация. – Тошкент, 2007.
10. Мулло Олим Махдум Ҳожи. Тарихи Туркистон. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2009.
11. Ниёз Муҳаммад Хўқандий. Ибратул Хавоқин (Тарихи Шоҳрухий). – Тошкент. 2014.
12. Семенов А.А. Очерк устройства центрального админстративного управления Бухарского ханства позднейшего времени...
13. Otakhonov F. Hokand Hanlığı Merkez Teşkilatı. Doktora Tezi. Ağustos 2023.
Downloads
Published
Iqtiboslik olish
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.